In onze nieuwsbrief van juni 2025 vertelden we hoe wij werken met mensen met dementie en maakte u kennis met de SPEELS-methode van Zeg Ja bij dementie: een positieve en praktische manier om beter contact te maken met mensen met dementie. De methode is gebaseerd op het principe ‘maak connectie in plaats van correctie’. In dit tweede artikel duiken we dieper in de methode en lichten we de zes vaardigheden toe die samen het acroniem SPEELS vormen. Deze zes stappen helpen zorgverleners, mantelzorgers én naasten om met meer rust, plezier en begrip om te gaan met dementie.
S – Start met JA
Mensen met een haperend brein worden vaak onbedoeld gecorrigeerd: ‘Nee, dat klopt niet.’ ‘Nee, dat hoeft niet meer.’ Dat kan gevoelens van onzekerheid en frustratie oproepen. Start met JA betekent: ja zeggen tegen de beleving van de ander. Niet om alles goed te vinden, maar om de ander serieus te nemen. Door mee te bewegen in plaats van te verbeteren, ontstaat rust, vertrouwen en contact.
Vraag je af: kan het kwaad om JA te zeggen? Als het veilig is, levert JA vaak meer verbinding op dan een goedbedoelde ‘nee’.
P – Plan niets
Mensen met een haperend brein leven in het moment. Een vaste planning past daar niet altijd bij. Plan niets betekent: laat verwachtingen los en sluit aan bij het ritme en de beleving van de ander. Door flexibel te reageren, ontstaat ruimte voor echt contact en minder spanning. Soms vraagt dat lef: de controle loslaten en meegaan met wat zich aandient.
E – Erken de realiteit van de ander
Dementie verandert de manier waarop iemand de werkelijkheid beleeft. In plaats van te corrigeren (‘Uw man is overleden’), helpt het om mee te gaan in de beleving (‘Wat fijn dat u zulke warme herinneringen heeft aan uw man’). Erkenning zorgt voor nabijheid en vermindert onrust. De waarheid corrigeren kan pijn doen; erkenning geeft rust.
E – Een vraag veranderen in een aanbod
Vragen beantwoorden is soms lastig voor iemand met een haperend brein: het kost veel denkenergie. Een concreet aanbod maakt het eenvoudiger. Zeg niet: ‘Wat wilt u eten?’, maar: ‘Zullen we samen een boterham met kaas eten?’ Dat geeft houvast en voorkomt keuzestress.
L – Luister naar de emotie achter de woorden
Wat iemand zegt, is niet altijd wat hij of zij bedoelt. Achter woorden zit vaak een gevoel: angst, verwarring of verdriet. Als iemand zegt ‘Ik wil naar huis’, gaat het vaak om een behoefte aan veiligheid of geborgenheid. Door naar de emotie te luisteren, ontstaat echt begrip.
S – Stralend falen
Perfect contact bestaat niet. Soms lukt het niet om de juiste snaar te raken, en dat is oké. Stralend falen betekent: met een open houding blijven proberen, lachen om wat niet lukt en de intentie belangrijker vinden dan het resultaat. Want juist in die speelsheid zit de ruimte voor verbinding.
Wat het oplevert
Met deze zes handvatten wordt het contact lichter, warmer en gelijkwaardiger. Zorgverleners ervaren meer rust en minder weerstand, mantelzorgers meer begrip en minder frustratie, en bewoners meer herkenning, veiligheid en plezier.
De SPEELS-methode helpt om met mildheid, humor en creativiteit aan te sluiten bij wat wél mogelijk is — elke dag opnieuw.
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
De SPEELS-methode is ontwikkeld door Zeg Ja bij dementie en beschreven in het gelijknamige boek.
